มารู้จักกับวงจรชีวิตของกุ้งกุลาดำ
(Penaeus monodon)
กุ้งกุลาดำมีวงจรชีวิตอยู่ในน้ำทะเลและน้ำกร่อย โดยปกติพ่อแม่พันธุ์กุ้งจะอาศัยอยู่ในน้ำทะเลระดับลึกประมาณ
50-70 เมตร พ่อและแม่กุ้งจะผสมพันธุ์ (mating) กันในน้ำลึก ถุงอสุจิ (sperm
sac) จะถูกเก็บไว้ในถุงเก็บอสุจิของตัวเมียเป็นระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งอาจจะเป็น
1-4 สัปดาห์ เมื่อตัวเมียออกไข่ (spawn) ไข่ที่ออกมาแต่ละครั้งเป็นจำนวนหลายแสนหรือเป็นล้านฟองนั้น
จะถูกผสมกับอสุจิที่เก็บไว้ในถุงอสุจิของตัวเมีย หลังจากนั้นประมาณ 10-12 ชั่วโมง
ไข่ก็จะฟักออกเป็นตัวอ่อนเรียกว่า นอร์เพลียส (nauplius)
ตัวอ่อนระยะนี้จะมีการเจริญเติบโตและพัฒนาไปเรื่อยๆ ขณะเดียวกันก็จะถูกกระแสน้ำพัดพาเข้าสู่ชายฝั่งทะเล
ซึ่งความเค็มของน้ำจะค่อยๆ ลดลง จาก 30-35 พีพีทีของน้ำทะเลลึก มาเป็น 15-25
พีพีที ของน้ำทะเลแถบชายฝั่งหรือแถบป่าชายเลน นอร์เพลียสใช้เวลา 2 วัน เพื่อเจริญเติบโตเป็นตัวอ
่อนระยะที่เรียกว่า โปรโตซูเอี้ย (protozoea) หรือเรียกสั้นๆ ว่า (zoea)
ตัวอ่อนระยะนี้จะใช้เวลาประมาณ 3 วัน ก็จะเปลี่ยนไปเป็นตัวอ่อนระยะ ไมซิส (mysis)
ซึ่งจะใช้เวลา 3 วันเช่นกัน ในการเปลี่ยนไปเป็นระยะที่เรียกว่า โพสท์ลาร์วา
(postlarva) ระยะโพสท์ลาร์วานี้ ที่พัฒนามาจากระยะไมซิสในวันแรกจะเรียกว่า
โพสท์ลาร์วาที่ 1 (postlarva1 หรือ PL1) ในวันที่ 2 ก็จะกลายเป็น PL2 แต่ละวันก็จะเปลี่ยนไปเป็น
PL3,PL4
จนถึงวันที่ 15 เป็น PL15 ซึ่งมีความยาวประมาณ 1 เซ็นติเมตร ระยะจากวันแรกของนอร์เพลียส
(คือระยะ N1) จนถึงระยะที่เป็นวันสุดท้ายของไมซิส (คือระยะ M3) รวมเรียกว่าเป็นระยะของลาร์วา
(larva) ซึ่งกินเวลารวมทั้งหมด 8-9 วัน ส่วนระยะโพสท์ลาร์วากินเวลารวมประมาณ
15 วัน ในการเปลี่ยนแปลงระยะต่างๆ นี้ มีการลอกคราบไปด้วย พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงรูปร่างและลักษณะการว่ายน้ำ
รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงของอาหารที่กิน ในระยะนอร์เพลียสจะไม่กินอาหาร
สำหรับในระยะซูเอี้ยและไมซิสจะเริ่มกินอาหารประเภทแพลงตอนพืช (phytoplankton)
พอถึงระยะปลายของไมซิสหรือระยะต้นของโพสท์ลาร์วาจะเริ่มกินแพลงตอนสัตว์ (zooplankton)
หลังจากระยะ PL15 ไปแล้ว ก็จะเข้าสู่ระยะวัยรุ่น (juvenile) ซึ่งจะกินเวลาประมาณ
4-6 เดือน ในระยะนี้กุ้งจะยังคงอยู่ในบริเวณชายฝั่งหรือป่าชายเลนที่เป็นน้ำกร่อย
และมีขนาดน้ำหนักตัวประมาณ 25-40 กรัม
ทั้งนี้ในระหว่างการเจริญเติบโตนี้ กุ้งจะค่อยๆ ว่ายน้ำออกไปในท้องทะเลลึก
ซึ่งความเค็มจะเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนถึงระดับน้ำทะเลปกติ กุ้งจะค่อยๆ โตขึ้นเรื่อยๆ
เมื่อเวลาผ่านไป 6-10 เดือน จะเรียกว่าอยู่ในระยะก่อนหนุ่มสาวหรือวัยก่อนโตเต็มวัย
(subadult) พอถึงประมาณ 10-12 เดือน ก็เริ่มมีการสร้างอสุจิและไข่ พร้อมที่จะวางไข่ได้
เรียกว่าระยะพร้อมที่จะสืบพันธุ์ได้ (adult หรือ broodstock) น้ำหนักตัวกุ้งในระยะนี้
หากเป็นตัวผู้จะประมาณ 80-100 กรัม หากเป็นตัวเมียจะประมาณ 100-150 กรัม การผสมพันธุ์ก็จะเกิดขึ้นในระยะนี้
และการวางไข่ก็จะตามมา นับว่าเป็นการเริ่มวงจรชีวิตใหม่ของกุ้งกุลาดำ
ข้อมูลโดย ศ.นพ.ดร.บุญเสริม วิทยชำนาญกุล ศูนย์วิจัยและพัฒนาสายพันธุ์กุ้ง
และหน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง ในงานอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง
Domestication and Genetics Improvement of Black Tiger Shrimp ณ อาคารไบโอเทค
อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี
นำเสนอขึ้นสู่เวบไซต์ โดย
www.shrimpcenter.com
เอกอนันต์ ยุวเบญจพล
webmaster
สนับสนุนโดย
บริษัทไทยยูเนี่ยน ฟีดมิลล์ จำกัด
